پاسخ خودآزمایی درس ادبیات فارسی(3) - 2
خود آزمایی درس پانزدهم صفحه 125
1)محتوای هریک از دو متن چه ارتباطی با عنوان فصل دارد؟
ج: با توجه به این که هر دو در حوضه ادبیات تعلیمی قرار دارند و دعوت به ارزش ها و رفتارهای سازنده ی اجتماعی مد نظر است /پر هیز از غرور و رفتار و اندیشه ی نادرست و داشتن تعاون و همکاری لازم است .
2) یک مورد حذف شناسه در درس کبوتر طوقدار بیابید .
ج: کبوتران اضطراب می کردند
3)مقصود از عبارت " مرا نیز از عهده ی لوازم ریاست بیرون باید آمد و مواجب سیادت را به ادا رسانید" چیست ؟
ج: رهبر باید احساس مسئولیت کند و از عهده ی وظیفه اش برآید و به وظیفه ای که در قبال مردم به او داده شده است عمل کند.
4) چرا مطوقه پیشنهاد می دهد که موش به جای بریدن بند های او ابتدا بند های دوستانش را ببرد ؟
ج: به خاطر وظیفه ای که قبول کرده بود / روحیه ی فدا کاری داشت / نجات دیگران را به نجات خود ترجیح می داد و برای دوستانش ارزش قائل بود .
خود آزمایی درس شانزدهم صفحه 132
1)چرا تکرار برای عقل ملال آور و برای احساس لذت بخش است ؟
ج: زیرا عقل در پی یافتن تجربه هاست و تکرار برای آن ملال آور است ولی احساس از تکرار جان می گیرد و برایش لذت بخش است .
2) درعبارت " مادر خویش از یاد می برد " منظور از " مادر" چیست ؟
ج: طبیعت
3) پیام داستان زاغ و کبک با کدام مقوله های فرهنگی عصر ما ارتباط دارد؟
ج: خود باختگی وتقلید کور کورانه از کسی یا فرهنگی
خود آزمایی درس هفدهم صفحه 139
1)مصراع " هر روز عاشورا و هر جا کربلا بود " اشاره به کدام روایت مشهور دارد ؟
ج: روایتی از امام جعفر صادق (ع) که مرحوم زنده یاد مجلسی در کتاب معروف وکامل " بحار الانوار " آورده که حضرت فرموده " کل یوم عاشورا وکل ارض کربلا " .
2) در شعر " هجرت " مقصود کلی شاعر از بیت سوم چیست ؟
ج : ستم بیداد می کرد .
3) در بیت نهم شعر هجرت چه آرایه هایی دیده می شود ؟
مردی نهان با روح هم پیمان نشسته مردی به رنگ نوح در طوفان نشسته
ج: مردی – مردی = تصدیر / روح – نوح = جناس ناقص اختلافی
طوفان نوح = تلمیح به داستان حضرت نوح / روح :ایهام نام خدا و روح الله خمینی
تشبیه : شاعر امام خمینی را به حضرت نوح تشبیه کرده است .
4) در شعر " آفتاب پنهانی " به کدام اعتقاد عامیانه اشاره شده است ؟
ج: دوباره پلک دلم می پرد نشانه چیست ؟ شنیده ام که می آید کسی به مهمانی
تلمیح : پریدن پلک دل نشانه ی آمدن مهمان در اعتقاد عامیانه است .
5) در همین شعر کدام مضموم دو بار تکرار شده است ؟ ابیات مربو ط به آن را مشخص کنید .
ج: حضرت مهدی (عج ) پایان سفر عشق است و خط انبیا و رسل الهی به حضرت ختم می شود - درابیات 4و 7
6) در بیت چهارم شعر " آفتاب پنهانی " مرجع دو ضمیر " کسی " و" تو " را بیان کنید .
ج: مرجع هر دو ضمیر امام مهدی (عج) است.
7) چه آرایه ی بر زیبایی آخرین بیت " آفتاب پنهانی " افزوده است ؟
ج: آرایه ی ادبی متناقض نما ( پارادوکس ) یعنی آرامش طوفانی
8) شعر " قرآن مصور " در چه قالبی است ؟ دو ویژگی این قالب را بیان کنید .
ج) قالب شعر سفید – ویژگی : جای قافیه مشخص نیست و وزن عروضی ندارد.
خود آزمایی درس هجدهم صفحه 149
1) شخصیت اول این داستان کیست ؟
ج: امید = فرزندی که غم دوری پدر دارد.
2) نقطه اوج داستان قاصدک کجاست ؟
ج: ورود نور آبی به اتاق
3) آخرین عبارت این داستان بیانگر چیست ؟
ج: مقام ممتاز و والای " شهید " است که هرگز نمی میرد وهمیشه پاک و مقدس وزنده است .
4) به نظر شما چرا نویسنده نام فرزند شهید را " امید" انتخاب کرده است؟
ج: زیرا با شهید شدن زندگی شهید هرگز به پایان نمی رسد . امید به زندگی آینده و پیروزی در خانواده او باقی است.
5) به انتخاب خود سه عنصر از عناصر پنج گانه ی داستان را در داستان قاصدک بررسی کنید .
ج: الف) زاویه ی دید : اول شخص است و راوی همسر شهید ( آذر )
ب) هسته : شهادت یک رزمنده + رساندن خبر شهادتش به خانواده ی او
پ) قهرمان داستان : " امید " فرزند شهید وآ ذر مادرش
خودآزمایی درس نوزدهم صفحه 154
1) در شعر " نیاز روحانی " شاعر چه ویژگی هایی را برای امام ( ره ) بر شمرده است ؟
ج: 1/ حضوری نورانی وآسمانی 2/ بسیار بزرگ و با عظمت 3/ همچون صاعقه 4/ روشنگر وموثر
2) مقصود از آخرین بیت غزل " نیاز روحانی " را بیان کنید .
ج)گفتار یا سخن امام (ره ) به یاد آ ورنده ی آیات الهی و متاثر از قرآن بود.
3) محوری ترین پیام شعر " چشم های زمین " چیست ؟
ج: بازنگری به کارهای گذشته ی خود و به محاکمه کشیدن ضمیر درون خود.
4) یک نمونه حسن تعلیل در شعر پیدا کنید .
ج: در رباعی " ساز شکسته " شاعر دل شکستگی خودش را علت خوش صدایی آن دانسته است.
5) شاعر چرا دل های شکسته را خوش آهنگ تر می داند ؟
ج: ابتدا این که خداوند طبق احادیث و روایات در دل های شکسته جای دارد و دیگر این که بیان دل شکسته توام با غم واندوه است ولذت ونشاط موسیقی اصیل ایرانی نیز در آن است که مایه ای از غم دارد.
6) در کدام رباعی آرایه ی جناس دیده می شود ؟
ج: در رباعی " تقدیمی " هزار = بلبل/ و هزار = شماره جناس تام وجود دارد
در رباعی " ساز شکسته " بین کلمات " بشکن – شکسته " جناس اشتقاقی وجود دارد.
خود آزمایی درس بیست ویکم صفحه 171
1) نویسنده با استفاده از چه شیوه ای زندگی نامه را خواندنی تر کرده است ؟
ج : با استفاده از شیوه های توصیفی و داستانی .
2) به نظر شما تصویر هایی که نویسنده از شهر مکه ارائه می دهد نشانه ی چیست ؟
ج: وجود پر برکت و مبارک حضرت رسول اکرم ( ص ) بر عظمت وهیبت و احترام مکه ی معظمه افزوده است وگر نه مکه هم مانند شهر ها و مکان های دیگر است .
3) به کتاب هایی که درباره ی زندگی پیامبر نوشته می شود " سیره " نیز می گویند دو نمونه از کتب سیره ی قدیم و جدید را معرفی کنید؟
ج: سیره های جدید : سیرت رسول الله (ص) از دکتر زریاب خویی و پیام پیامبر از دکتر بهاء الدین خرم شاهی .
سیره های قدیم : سیره ی بنی هاشم ( به عربی ) از ابن هشام و ترجمه ی فارسی سیره ی ابن هشام ( سیره ی رسول الله ) از قاضی ابر قو
4) ارتباط معنایی ابیات زیر را با درس بنویسید .
ستاره ای بدرخشید وماه مجلس شد دل رمیده ی ما را انیس و مونس شد
نگار من که به مکتب نرفت و خط ننوشت به غمزه ی مسئله آموز صد مدرس شد
* * * * * * * * *
تا نگردی آشنا زین پرده رمزی نشنوی گوش نامحرم نباشد جای پیغام سروش
ج: طدر ابیات فوق ستاره : استعاره است برای حضرت رسول اعظم (ص) که با تولد نورانی و پر برکتش زمین وزمان را منور فرمود وتا لیف قلوب به وجود آورد ( قلب انسان ها را به هم نزدیک کرد ) . او فردی بود عامی وامی که سواد حتی خواندن ونوشتن هم نداشت و چون آیات الهی بر او نازل شد ( اقرا باسم ربک ) گفت : نمی دانم ! با وجود همه ی این تفاصیل و تعابیر کامل ترین ادیان الهی وآسمانی را او برای بشریت به ارمغان آورد. عبارت پایانی درس هم نشانگر و بیانگر همین مو ضوع است
ودر بیت سوم حافظ بیان می کند که : هرگز انسان بی معرفت به معرفت الله و بی خبر از عشق صدای سروش ( ملائکه الله ) را نخواهد شنید .
خود آزمایی درس بیست و دوم صفحه 178
1) منظور نویسنده از جمله ی " پس از عزیمت رضا شاه که قبلا" رضا خان بود و بعدا" هم رضا خان شد " چیست ؟
ج: به همین مفهوم است که : همان طور ی که قدرت به او دادند قدرت را از او گرفتند و به طنز می گوید : " او خودش هیچ کاره بود ودر آمدن و رفتنش دخالتی نداشت.
2) نویسنده زندگی خود را پس از کارمند شدن در بانک چگونه توصیف کرده است ؟
ج: در گوشه ی یک اتاق پر کارمند صندلی ومیزی بدست آوردم و به جمع و تفریق محاسبات مردم پرداختم. شاهین تیز بال افق ها بودم و طفیلی شدم و به کنجی پناه بردم .
3) جمله ی " نامه ی برادر با من همان کرد که شعر و چنگ رودکی با امیر سامانی " به چه ماجرایی اشاره دارد؟
ج: اصل داستان در کتاب چهار مقاله نظامی عروضی آمده است :
" وقتی رودکی در حین خواندن و نواختن چنگ به این بیت رسید :
میر سرو است و بخارا بوستان سرو سوی بوستان آید همی
امیر ( سلطان ) چنان منفعل ( متاثر ) گشت که از تخت فرود آمد و بی موزه ( کفش ) پای در رکاب خنگ نوبتی ( اسب آماده ی در گاه ) آورد و روی به بخارا نهاد.
4) در متن درس دو نمونه طنز بیابید.
ج: الف) پدرم مرد مهمی نبود / اشتبا ها" تبعید شد . مادرم هم زن مهمی نبود / او هم اشتبا ها" تبعید شد !
دار وندار ما هم اشتبا ها" به دست حضرات دولتی و ملتی به یغما رفت !
ب) پس از عزیمت رضا شاه که قبلا" رضا خان بود و بعدا" رضا خان شد همه ی تبعید ی ها رها- آزاد – شدند!
خود آزمایی درس بیست وسوم صفحه 185
1) در بیت ششم در چه آرایه هایی دیده می شود؟
ج: الف) پا- فرق = تضاد ب) فرق – فرقدان = جناس افزایشی
پ) پا – فرق = مراعات نظیر ت) پا برهنه = کنایه از گدا
2) شاعر چه چیزی را شرط دست یابی به کیمیای عشق می داند؟
ج: عاشق وعارف شدن حقیقی
3) یکی از مهم ترین اصول عرفان اعتقاد به وحدت وجود است . از این دیدگاه / در سراسر جهان هستی غیر از خدا کسی و چیزی نیست و همه عالم وجود از او حکایت دارد. در شعر درس دو بیت را که نشان دهنده ی این اندیشه است را بیان کنید.
ج: با یکی عشق ورز از دل و جان تا به عین الیقین عیان بینی
که یکی هست وهیچ نیست جز او وحده لا اله الا هو
4) مفهوم کلی بیت پانزدهم درس را بیان کنید.
ج: خداوند سبحان در همه جا عیان وآشکار است وبرای دیدنش به هیچ وسیله / ابزاری احتیاج نیست.....
5) تقابل عقل وعشق در کدام بیت دیده می شود ؟
ج: ( بیت 19) شود آسان زعشق کاری چند که بود نزد عقل بس دشوار
6) نمونه ای از ابیات موقوف المعانی را در شعر درس پیدا کنید .
ج: * ( 12/13) *(23/24/25) *(26/27)
خود آزمایی درس بیست و چهارم صفحه 189
1) بیت زیر با کدام بیت درس ارتباط معنایی دارد؟
هر کس به زبانی صفت حمد تو گوید بلبل به غزل خوانی و قمری به ترانه
ج: ( بیت 15) هر کس را سیرتی بنها ده ام هر کس را اصطلاحی داده ام
2) در کدام بیت به آیه ی " قل کل یعمل علی شاکلته" ( اسراء – آیه 84) اشاره شده است؟
ج:معنی آیه : هر کس بر حسب ذات و طبیعت خود کاری را انجام می دهد.
تو برای وصل کردن آمدی نی برای فصل کردن آمدی
3) در باره ی بیت " تو برای وصل کردن آمدی نی برای فصل کردن آمدی " توضیح دهید.
ج: ای موسی! تو برای این که مردم را به سوی من دعوت کنی به رسالت مبعوث شدی نه این که مردم را از من دور کنی و فراری دهی. مامو ریت
تو با عملت یکی نیست!
4) خداوند سبب امر به عبادت را چه می داند؟
ج: خداوند چون می خواهد لطف و عنایت بیشتری به مردم بکند آن ها را امر به عبادت می فرماید." ما خلقت الجن و الانس الا لیعبدون "
5) منظور از بیت بیست و دوم چیست ؟
ج: موسی (ع) /کلیم ا..../ به حقایق و اسرار آگاه شد.
6) کدام بیت از شعر موسی و شبان ضرب المثل شده است؟
ج: بیت آخر " هیچ آدابی و ترتیبی مجو هر چه می خواهد دل تنگت بگو.
خود آزمایی درس بیست و پنجم صفحه 193
1) با تو جه به رباعی " از شبنم عشق " خاک آدم گل شد....که در متن درس آمده دل محصول چه چیزی است ؟
ج: از ترکیب عشق با روح -----> دل حاصل شده است.
2) شیطان رجیم (= رانده شده از بار گاه الهی ) است : نویسنده علت مردود بودن شیطان را چه می داند؟
ج: هر چه کوشید به راز باطن دل ( فرودگاه و تجلی گاه اسرار الهی ) دست یابد نتوانست و به درون او را راه ندادند و مردود شد.